Halollik haqida maqollar. Eng sara maqollar to’plami shu yerda.
«Halollik» so’zi arab tilidan kelib chiqqan bo’lib, «halol» deb ataladigan har bir narsa yoki amalni anglatadi. Halollik — bu Islomda yoki umumiy ahlqiy nuqtai nazardan ruxsat etilgan, to‘g‘ri va maqbul bo‘lgan harakatlar yoki faoliyatlarni ifodalaydi. Halol bo‘lgan narsalar, o’z o’rnida, harom (man etilgan) narsalardan farq qiladi.
Islomda halollik, odatda, faqat muqaddas kitob — Qur’on va hadisda bayon qilingan mezonlarga asoslanadi. Halol narsa nafaqat dinning talablariga mos bo‘lishi kerak, balki odamning xarakteriga ham mos kelishi lozim. Halol oziq-ovqat, halol moliya, halol tijorat, halol munosabatlar — bularning barchasi islomiy qadriyatlarni qo‘llab-quvvatlashni maqsad qiladi.
Halollik, shuningdek, kishining shaxsiy axloqiga ham taalluqlidir. Boshqalar bilan o‘zaro munosabatlarda halol bo‘lish, to‘g‘ri, adolatli, va ishonchli bo‘lish har bir insonning maqsadi bo‘lishi kerak.
Diniy nuqtai nazardan halol bo‘lgan narsalar orasida quyidagilar mavjud:
- Oziq-ovqat: Islomda hayvonlarning boqilishi va o‘ldirilishi ma’lum qoidalarga mos kelishi kerak. Masalan, cho‘chqa go‘shti va alkogol ichimliklar harom hisoblanadi.
- Moliyaviy ishlar: Halol tijoratda riba (foyda) yoki firibgarlik kabi manfiy amallar bo‘lmasligi kerak.
- Aholi bilan munosabatlar: Aksariyat holatlarda halollik kishining yuksak axloqi va hurmatini anglatadi. Yolg‘on gapirmaslik, firibkarlik qilmaslik va adolatli bo‘lish halollikning asosiy belgilaridir.
Halollik, faqat diniy talablar bilan bog‘liq emas, balki zamonaviy jamiyatda ham qadrlanadi. Insonlar o‘zaro ishonchli va adolatli munosabatlar o‘rnatish uchun halol bo‘lishga intilishadi.
Halollik haqida maqollar.
1. Halol ishla, halol tishla.
2. Halol mehnat yerda qolmas.
3. Halol pishib chiqar,
Harom teshib chiqar.
4. Harakating erta bõlsa,
Kuzda erta urasan.
5. Tekinning minnati kõp,
Mehnatning – ziynati.
10 ta halollik haqida maqollar.
- Halol mehnat — elga foyda.
Bu maqol mehnatning halol va pok bo‘lishining jamiyatga foyda keltirishini ta’kidlaydi. - Halol bo‘l, topganing baraka bo‘lsin.
Bu maqol odamni halol yo‘l bilan pul topishga undaydi, chunki halol ishning barakasi ko‘proq bo‘ladi. - Yolg‘onchi og‘zidan — halol so‘z chiqmas.
Halollik va yolg‘on bir-biriga ziddir, shuning uchun yolg‘on gapirgan odamdan halol so‘z chiqmadi, degan ma’noni anglatadi. - Halol ishning mevasini hech kim yeb bo‘lmaydi.
Halol ish va mehnat o‘z egasiga albatta o‘zining barakasini keltiradi. - Halol yo‘lni tanlagan — jannatga yo‘l oladi.
Bu maqol diniy jihatdan ham, axloqiy jihatdan ham to‘g‘ri yo‘lni tanlash, halollikni qadrlashning muhimi haqida so‘z yuritadi. - Halol pul bilan o‘rnak bo‘l, harom bilan bo‘lma.
Halol pul topish, faqat to‘g‘ri va adolatli yo‘llar bilan boylikka erishish kerakligini bildiradi. - Halollik — baxtga yo‘l.
Halol hayot va harakatlar, kishining ruhiy tinchlikka erishishiga yordam beradi, ya’ni halollik baxtning manbaidir. - Halol yo‘lni tanla, bo‘lgan ishidan afsus chekma.
Halol ishlar hech qachon afsusga sabab bo‘lmaydi, chunki ular har doim o‘zining haqqoniy natijasini beradi.
Tekinxo’rlik va halollik haqida maqollar.
Beli og’rimaganning non yeyishini ko’r.
Bersang — yeydi, ursang — o’ladi.
Bir dehqon omoch bilan,
Yettovlon cho’mich bilan.
Birovning qo’li bilan tikan yulish oson.
Davlat*ning illati bor.
Dili pokning ishi — pok.
Dili pokning yo’li — pok.
Yerga boqqan ish qilmas,
Ish qilsa ham, tinch qilmas.
Ishlab yegan zog’orang
Tanangga yog’dek yoqar.
Ishlab topganning oshi — lazzatli.
Ishlagan er, tishlab yer.
Ishlamay yegan og’rimay o’lar.
Kambag’alning puli — peshona teri.
Kim ishlaydi, kim tishlaydi.
Kishining zari kishini buzar,
Zarni ko’rgan zanjirini uzar.
Ko’ngil tortgan osh — halol.
Manglay tering bilan topilgan mol,
Taningga halol.
Oshing halol boisa, ko’chada ich.
Oqar suvning haromi yo’q.
Og’zingdan chiqqan tupruk,
Yerga tushsa, makruh.
Og’iz yesa, ko’z uyalar.
Pora do’zax eshigini ochar,
O’zini bilgan undan qochar.
Yana maqol.
Pora yegan pona yer.
Pora kanda bo’lmasa,
Parokanda bo’lasan.
Poraxo’r boyimas,
O’g’ri koyinmas.
Poraxo’r besh qo’lini og’ziga tiqar.
Poraxo’r — tekinxo’r.
Poraxo’r — haromxo’r.
Poraxo’rning ko’zi beshta,
Qo’li — to’rtta.
Poraxo’rning tavbasidan qo’rq,
Mug’ombirning — yig’isidan.
Tekin bo’lsa, mix yut.
Tekin go’shtning suyagi burun yirtar.
Tekin yegan — ko’zga tikan.
Tekin yeguncha, ekib ye.
Tekin yema, teshadi,
Sim bo’lsang ham, eshadi.
Tekin tomoq odamning tuzog’i,
Yedirib aytadi: Ammamning buzog’i.
Tekin tomoq tish sindirar.
Tekin tomoq totlik kelar.
Tekin tomoqning ta’mi boshqa,
Yeganlarning boshi qashqa.
Tekin tomoqning tikanagi tiqilar.
Tekin topgan mol yomon,
Oxiri qo’ymas omon.
Tekin to’n qimmatga tushar.
Tekindan tomoq bo’lsa,
Qirq kun yotmoq kerak.
Tekinning minnati ko’p,
Mehnatning — ziynati.
Tekinxo’r boyimaydi,
Boyisa ham yuqmaydi.
Tekinxo’r soyasidan qo’rqar.
Tekinxo’r — suvsiz ariq.
Sizga mehnat haqida maqollarni taqdim etamiz : o’tish
Tekinxo’r qopib yeydi,
Mehnatkash topib yeydi.
Tekinxo’rga teng kelma, qopadi,
O’z aybini tekin pulga yopadi.
Tekinxo’rga shafqat yo’q.
Tikanning zahri yomon,
Tekinxo’rning qahri yomon.
Tomog’ining yo’li toza,
Ishi bo’lar pokiza.
Totli tomoq tamuqqa tushirar.
Uzum tilaganga uzib-uzib ber,
Qovun tilaganga — qon yalatib.
Xalq molini yegan halqumidan ilinar.
Sharob tekin bo’lsa, hamma ichar,
Tekinxo’r vijdonidan kechar.
Shirafurushning shirasi bor,
Ortish-tortish kirasi bor.
Ekkanda yo’q,
Tikkanda yo’q,
Xirmonda hozir.
Eldan osh yesang, elga osh ber.
Eshak Makkaga borib halol bo’lmas.
Eshakning go’shti harom,
Mehnati — halol.
Yulg’ich borning molin yulqar,
Yo’qning nomin bulg’ar.
Yulg’ich yuladi,
Yulib olgach, ko’madi.
Yulg’ich yulib to’ymas.
Yulg’ich yulib to’ymaydi,
Qirg’ich qirib qo’ymaydi.
O’roqda yo’q,
Mashoqda yo’q,
Xirmonda hozir.
O’zi o’lgan qo’y qurbonlikka kirmas.
Halol ish — lazzatli yemish.
Halol ishla, halol tishla.
Halol mehnat yerda qolmas.
Halol mehnat — mo’l daromad.
Halol molning qulfi o’zida bo’lar.
Halol pishib chiqar,
Harom teshib chiqar.
Harakating erta bo’lsa,
Kuzda erta o’rasan.
Mehnatingni halol qilsang,
Huzurini ko’rasan.
Harom yegin to’yguncha,
Kaltak yegin o’lguncha.
Harom ish tez qaritar.
Harom haromni chaqirar.
Haromdan kelgan haromga ketar.
Haromdan ming tanga,
Haloldan bir tanga.
Haromzoda bug’doy ko’rsatib, arpa sotar.
Haromzoda suvdan holva pishirar.
Haromzodaning quyrug’i — bir tutam.
Sizga mehnat haqida maqollarni taqdim etamiz : o’tish
Ushbu maqollar ziyonet.uz saytidan olindi.
